Mądrość według filozofii

Platon stawiał mądrość na równi z kompletną wiedzą. Tę definicję odrzucił jego uczeń Arystoteles, który twierdził, że sama wiedza nie wystarcza do podejmowania właściwych decyzji, bowiem wymaga jeszcze posiadania wielu określonych zdolności psychicznych. Do tych koncepcji wrócili po wiekach stoicy, którzy uważali, że mądrość można posiąść w całości albo nie posiadać jej wcale i że raz nabytej mądrości nie można już utracić, jednakże są ją w stanie posiąść nieliczni.

W średniowieczu i czasach nowożytnych większość myślicieli chrześcijańskich wiązała mądrość z miłością do Boga i ludzi. Św. Augustyn uważał, że jedynie nieliczni otrzymują ją Boga, inni zaś, wraz z Tomaszem z Akwinu uważali, że mądrość nabywa się samemu w toku cnotliwego i pracowitego życia i że nikomu nie jest ona automatycznie darowana, ale też nikomu nie można jej automatycznie odmówić.

Europejska filozofia nowożytna, z wyjątkiem filozofii religii, już od czasów Kartezjusza odcina się od stosowania terminu mądrość, ze względu na jego niejasność i niedefiniowalność. A w czym święci dostrzegają mądrość? Bł. Maria radzi: „Dusza, która pokornie znosi oschłości, pokusy, krzyże – może się spodziewać nagrody; ta będzie obdarzona światłem i wyższymi darami Bożymi”.

Mądrość w Biblii

Przykładem mądrości w Starym Testamencie jest król Salomon. Ojciec Arnold Pawlina, dominikanin, tak o nim pisze: „Gdzie król szukał wzoru? Kto jest prawdziwym Królem Izraela, czyż nie Bóg? Wszechmocny Pan również zbudował stolicę. Salomon patrzy na tron Boży, gdy buduje własny tron”. Zatem stolica Salomonowa jest oddaniem czci Bogu, odblaskiem niepojętego tronu, na którym zasiada Najwyższy. Maria Karłowska podpowiada nam, w czym możemy naśladować króla Salomona: „Nie jesteśmy powołane na górę Tabor, aby podziwiać Bożą chwałę, mamy pozostawać u stóp Krzyża i uczyć się stąd oderwania, posłuszeństwa, pokory, ubóstwa i świętej miłości”.

Maryja – Stolicą Mądrości

Do wspaniałego tronu Salomona Kościół odnosi tytuł maryjny Stolica Mądrości. Król-mędrzec jest zapowiedzią innej, prawdziwej Mądrości – Jezusa Chrystusa, który sam o sobie powie, że jest kimś większym niż Salomon (Mt 12,42).

- Jakże głęboko Stary Testament patrzy na Mądrość – zauważa o. Pawlina. Znamy z Biblii fragment o Mądrości, która wyszła z ust Najwyższego, to dzięki niej świat istnieje. Zapragnęła mieszkać pośród synów Adama, woła po ulicach i placach. Trudno nie odnieść tego do Chrystusa – Syna Bożego. Wyjście z ust Najwyższego jest obrazem Jego odwiecznego pochodzenia od Ojca. Dzięki Niemu powstaje świat, On jest Stworzycielem. Syn Boży staje się człowiekiem – a Słowo stało się ciałem i zamieszkało między nami.

Mądrość – Syn Boży – stawia sobie wspaniałą stolicę, Najświętszą Maryję Pannę – kontynuuje o. Pawlina. „Jak tron Salomona pokazuje mądrość króla, tak Maryja ukazuje w sobie Mądrość Najwyższego. Czysta i jasna jak kość słoniowa, już w poczęciu napełniona łaską – jak tron Salomona, który odziany jest złotem. Nie zna zgnilizny grzechu ani rdzy wady. Wysoka godnością Pani nieba i ziemi. Chluba dwunastu Apostołów, nowych patriarchów nowego Izraela (Kościoła). Zapowiedzią Apostołów było dwunastu patriarchów starego Izraela, których oznaczało dwanaście małych lwów na sześciu stopniach stolicy Salomonowej. Sześć stopni ma wyrażać sześć wielkich chórów, w których zgromadzeni są święci: patriarchowie, prorocy, apostołowie, męczennicy i dziewice. Maryja przewyższa je wszystkie. Dwa wielkie lwy odnoszą się też do Maryi, bo i Ona wywodzi się z pokolenia Judy, z domu Dawida”.

Akatyst ku czci Bogurodzicy nazywa naszą Panią głębiną niezbadaną nawet anielskim okiem i cudem, o którym brak słów aniołom. Ojcowie Kościoła mówią o Niej, że jest większa niż niebiosa, bo one nie są w stanie objąć Najwyższego, a Maryja zamknęła go w swoim łonie. Jakże wielkim musi być Ten, który posiada taką stolicę. Jeśli wielkość jakiegokolwiek dzieła pokazuje geniusz twórcy, to jak wielka musi być mądrość Zbawiciela, skoro sam Jego tron – święte łono Maryi mądrością przewyższa cherubiny, a dla aniołów i świętych jest tajemnicą.

Mądrość w naszych czasach

Mądrość w najwęższym znaczeniu to umiejętność podejmowania decyzji, które w dłuższej perspektywie przynoszą pozytywne rezultaty. Nie musimy dziś poszukiwać mądrości filozofów, choć warto znać ich poglądy. Bogu dzięki, że w Jezusie Chrystusie i jego Matce, Maryi mamy wspaniały wzór mądrości. Współczesne nauki określają mądrość jako umiejętność zaangażowanej troski o dobro swoje i wspólne. Mądrość życiowa to umiejętność właściwego postępowania. Czy nie czynili tego Jezus i Maryja? Dążmy więc konsekwentnie Ich śladami do ostatecznego celu – życia wiecznego.

W ślad za Jezusem Chrystusem i Jego Matką osiągnęli go święci. Niech w życiowej pielgrzymce wzmacnia nas ich wstawiennictwo, a modlitwa różańcowa będzie dla nas środkiem i motywacją do zdobycia mądrości życiowej na miarę Jezusa Zbawiciela, Jego Matki i naszych świętych patronów.