Unikalność prezentowanej kolekcji wynika tak z urody samych ikon, jak i z faktu, że po raz pierwszy opuściły one swoje obecne lokum w województwie podlaskim i po raz pierwszy poza tamtejszą placówką muzealną zostały pokazane gościnnie - właśnie w Kielcach. Wystawa towarzyszyła otwarciu Targów SacroExpo 16 czerwca br.
Abp Józef Michalik, przewodniczący Konferencji Episkopatu Polski i gość SacroExpo, zachwycił się wystawą; podczas konferencji prasowej wspominał o niezwykłych losach „ikon odzyskanych z przemytu” - bo takie one przeważnie są, o lekcji wiary, którą wciąż przepowiadają.
Według tytułowego klucza ikony zostały pogrupowane dla potrzeb wystawy, a ich ekspozycja opatrzona stosownym komentarzem. I tak „Słowu” zostały przyporządkowane ikony przedstawiające Ewangelistów, Chrystusa Pantokratora, Bogurodzicę Znaku, ikonę Wielkich Świąt, modlitwy w Ogrójcu, Ukrzyżowania, Zmartwychwstania. „Drogę” uosabiają liczne ikony Matki Bożej, m. in. Kazańska, Paraklesis, Tychwińska, Wszystkich Strapionych Radość, Włodzimierska, Trójręka, Matka Boża Krzak Gorejący i in. „Modlitwie” zostały przypisane ikony świętych: Sergiusza z Radoneża, Cudotwórców Kosmy i Damiana, Antypija, Jana Chrzciciela, Mikołaja, Samona, Gurija i Awiwa, Katarzyny i in. Obok blisko 40 ikon „tradycyjnych” pisanych na desce (w większości z przełomu XVIII/XIX oraz XIX wieku), można także zobaczyć prześliczne ikony - odlewy cyzelowane, z mosiądzu. To ikony składane, podróżne, krzyże prawosławne.
Pomocą i przewodnikiem po wystawie ikon jest pięknie wydany katalog, wydany przez Muzeum Diecezjalne w Kielcach. Autorem scenariusza wystawy i redaktorem tekstu jest Krystyna Mazurek, komisarzem wystawy - ks. Paweł Tkaczyk, katalog ikon opracowała Katarzyna Skibińska, a projekt plastyczny katalogu oraz wystawy Ewa Zalewska. Fotografie wykonał Michał Jasiulewicz.
Wystawa od początku wzbudziła zainteresowanie, bowiem ikona - choć wymagające dojrzałości i wyrobienia artystycznego dzieło sztuki - jest jak magnes. Co szczególnego jest w ikonie, że od wieków fascynuje, mobilizuje twórców, wyzwala spontaniczną modlitwę?
Większość z prezentowanych ikon ma dramatyczną historię. Były zdzierane ze ścian cerkwi i przemycane na handel za granicę. Dopiero w muzeum i po renowacji, odzyskały szacunek i godne miejsce.