28 stycznia Kościół wspomina w liturgii św. Tomasza z Akwinu, doktora Kościoła, znakomitego logika, metafizyka i teologa, także uzdolnionego poetę. Św. Tomasz urodził się ok. 1225 r. w hrabstwie Aquino. Jako 5-letni chłopiec został oddany do szkoły klasztornej Benedyktynów na Monte Cassino, a potem studiował w Neapolu i ostatecznie wstąpił do Zakonu Dominikanów. Studiował też w Rzymie i w Kolonii, gdzie wykładał św. Albert Wielki. Później Tomasz sam wykładał w Paryżu na Sorbonie. Stworzył wspaniałe dzieła z zakresu filozofii i teologii. Zmarł w 1274 r. w opactwie Cystersów w Fossanuova, w drodze na sobór w Lyonie, na który zaprosił go późniejszy błogosławiony, papież Grzegorz X. W 1323 r. został ogłoszony świętym przez Jana XXII, a w 1567 r. doktorem Kościoła przez Piusa V.
Św. Tomasz z Akwinu - wielki myśliciel chrześcijański stworzył podwaliny filozoficzne do wypowiedzenia się religii chrześcijańskiej. Teologia bowiem - ta wspaniała wiedza o Bogu oparta na Piśmie Świętym, sama w sobie nie jest łatwa do przekazania ludziom. Św. Tomasz jako znakomity filozof dał teologii odpowiedni słownik - mówi się: philosophia est ancilla theologiae (filozofia jest służebnicą teologii). Od jego imienia pochodzi cały nasz system filozoficzny, a także teologiczny oraz podejście do etyki. Przez arystotelesowski system pytań i odpowiedzi, przez szczegółową analizę zagadnień biblijnych św. Tomasz przybliżył nam teologię, ujmując swoje przemyślenia w formie systematycznych wykładów, rozpraw, dysput. Równocześnie pisał też poezję religijną, w której najpiękniej wyrażały się jego pobożność i umysł. Do dzisiaj kapłani przed Mszą św. czy po niej modlą się, używając tekstów poetyckich św. Tomasza z Akwinu.
Jesteśmy wciąż pod urokiem tego wielkiego myśliciela i wspaniałego człowieka. Tomizm to ogromny system filozoficzny, a zarazem szkoła, która kontynuowała myśl św. Tomasza, przechodząc z czasem w neotomizm - kierunek stanowiący dziś oficjalną doktrynę filozoficzną myśli Kościoła katolickiego. Pomaga on zrozumieć prawdy naszej wiary, ale także samego człowieka, który składa się z duszy i ciała; pomaga zrozumieć potrzebę kierowania się w działaniach zasadami etyki z podkreśleniem cnót, czyli sprawności, które ułatwiają dobre postępowanie, a które są przyrodzone, ale i nadprzyrodzone, i podporządkowania się jedynej władzy - sumieniu.
Zatrzymajmy się chwilę nad filozofią polityki św. Tomasza, którą rozumiał on jako naukę o regułach postępowania w obrębie państwa. Tomasz twierdził, że człowiek może zrealizować się w pełni tylko w społeczeństwie. Najważniejszym zadaniem państwa jest dobro wspólne, wyznaczane przez prawo naturalne, któremu powinni się podporządkować także władcy. Jeżeli tego nie czynią, poddani mogą legalnie pozbawiać ich tytułów i godności oraz związanym z tym przywilejów, a gdyby oponowali - poddani mogliby nawet użyć siły.
Opowiadał mi ktoś - to było, oczywiście, gdzieś wyczytane - że św. Tomasz z Akwinu, wobec swojego wielkiego mistrza, którym był św. Albert Wielki, był zamknięty, milczący, niektórzy mówili nawet, że jest jak wół. Św. Albert zauważał to kiedyś, powiedział jednak, że jak ten wół ryknie, to cały świat go usłyszy - i tak się stało. Tomasz z Akwinu spowodował wielki krzyk teologii na świat, on umiał rozum ludzki oświetlić wiarą.
Cieszymy się także, że możemy dziś używać w liturgii wspaniałych tekstów św. Tomasza, które prowadzą na szczyty ludzkiego zamyślenia nad miłością Boga do człowieka i nad możliwościami ludzkiej odpowiedzi Bogu.
Najważniejsze dzieła św. Tomasza to: Komentarz do sentencji Piotra Lombarda - Scriptum super Sententias; Summa contra gentiles (Summa przeciwko poganom); Summa theologiae, komentarze do wybranych ksiąg Pisma Świętego; Kwestie dyskutowane.