Uroczystość zgromadziła władze uczelni, pracowników i studentów, a także zaproszonych gości, przedstawicieli świata nauki, polityki i kultury. Zgodnie z tradycją uniwersytecką, podczas inauguracji roku nastąpiła immatrykulacja studentów I roku i ceremonia złożenia przez nich ślubowania akademickiego.

Najpierw nagrody

Uroczystość była również okazją do wręczenia nagród i wyróżnień. „Najwyższą i najbardziej zaszczytną nagrodę uczelni - »Pro scientia et arte« otrzymali znakomici naukowcy: prof. dr hab. Jerzy Mioduszewski z Wydziału Matematyki, Fizyki i Chemii oraz prof. dr hab. Ireneusz Opacki z Wydziału Filologicznego. Złote Odznaki »Zasłużony dla Uniwersytetu Śląskiego« odebrali: prof. dr nauk filozoficznych Vladimir Řehan, prorektor Uniwersytetu Palackiego w Ołomuńcu oraz prof. dr hab. Witold Żabiński z Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. Prof. dr hab. Wiesław Banyś, prorektor ds. nauki, współpracy i promocji uniwersytetu przedstawił informację o sukcesach badawczych i dydaktycznych pracowników uczelni: uzyskanych profesurach, habilitacjach i doktoratach” - powiedziała Niedzieli dr Mirosława Wielopolska-Szymura, rzecznik prasowy UŚ.

Klimat bez większych zmian

Wykład inauguracyjny pt. „Klimatyczna katastrofa - naukowa fikcja czy realne zagrożenie?” wygłosił prof. dr hab. Zbigniew Ustrnul z Wydziału Nauk o Ziemi. Wynikało z niego, że na razie możemy być spokojni o zmiany klimatyczne w naszej części Europy.

Moc studentów

Nowy rok akademicki na Uniwersytecie Śląskim rozpoczęło ponad 41 tys. studentów, w tym około 13 tys. nowo przyjętych. Do tego dochodzi blisko 3 tys. słuchaczy studiów podyplomowych i 1,5 tys. słuchaczy studiów doktoranckich. Łącznie z bogatej oferty edukacyjnej uniwersytetu skorzysta 45 tys. osób. „Z jednej strony stanowi to uzasadniony powód do dumy ze znaczącej roli, jaką odgrywamy w systemie szkolnictwa wyższego w Polsce. Z drugiej wszakże jest miarą wyzwań i odpowiedzialności, przed jakimi stoimy” - powiedział podczas inauguracji rektor UŚ prof. dr hab. Janusz Janeczek.

Bolączki szkolnictwa wyższego

Rektor wyraził ubolewanie, że w kolejny rok akademicki polskie uczelnie wchodzą bez nowego prawa, tak niezbędnego i oczekiwanego od co najmniej 5 lat. „Projekt nowej ustawy o szkolnictwie wyższym stał się przedmiotem gry interesów różnych partykularnych grup, a to nie wróży najlepiej. Nie wiem, jaki ostateczny kształt przybierze projekt ustawy, nad którym pracuje obecnie komisja sejmowa. Ważne, aby nowa ustawa służyła całej polskiej edukacji wyższej, interesowi wszystkich Polaków, a nie interesowi wąskiej grupy zapobiegliwych lobbystów. Znając krajowe realia, optymistą w tym względzie nie jestem” - przekonywał Rektor UŚ.
W jego odczuciu problemy z ustanowieniem nowego prawa o szkolnictwie wyższym wynikają z braku przejrzystej wizji kierunku rozwoju szkolnictwa wyższego. „Śmiem twierdzić, że nie będziemy mieli dobrego prawa o szkolnictwie wyższym dopóty, dopóki nie określimy jasno celów, jakie chcemy osiągnąć, dopóki nie opiszemy polskiego systemu edukacji wyższej w przeciągu najbliższych 10-20 lat” - mówił. Rektor UŚ na pierwszy plan nowej reformy wysunął kwestie finansowania szkolnictwa wyższego i jego organizacji. Według danych rządowych wydatki na 1 studenta w Polsce w 1999 r. wynosiły niecałe 4 tys. $, na Węgrzech 6 tys. $, a średnio w UE 8,5 tys. $. „Wielu wskazuje na konieczność wprowadzenia opłat za studia na wszystkich ich rodzajach. Nie rozwiąże to jednak problemu, gdyż nigdzie na świecie uniwersytety nie utrzymują się w 100% z czesnego. Zatem i tak nie obyłoby się bez subwencji rządowych. Tym bardziej, że w Polsce nie ma regulacji prawnych i rozwiązań podatkowych, które zachęcałyby przemysłowców i biznesmenów do wspierania uczelni publicznych. W 2000 r. wydatki na doskonalenie, dokształcanie i przekwalifikowanie w sektorze prywatnym stanowiły tylko 0,8% kosztów pracy. Nijak się to ma do haseł o gospodarce opartej na wiedzy i konieczności rozwoju kształcenia ustawicznego” - tłumaczył prof. Janusz Janeczek.
Wystąpienie zakończył apelem: „Chrońmy uniwersytety! Przy całej ich niedoskonałości i rozlicznych wadach są to jedyne miejsca, gdzie wciąż jeszcze kultywuje się głęboko humanistyczne idee i gdzie młody człowiek znajdzie wszystko to, co potrzebne mu jest do zaspokojenia chłonnego umysłu. Wierzę, że dopóki na uniwersytecie znajdziemy takich uczonych, jak ci, których dzisiaj uhonorujemy zaszczytnymi wyróżnieniami i że dopóki w jego mury wstępować będą studenci chłonni i żądni poznania nie w celu uzyskania dyplomów, ale w celu samorealizacji, dopóty nie nastąpi zmierzch uniwersytetu” - stwierdził Rektor UŚ.

Z kart historii

Uniwersytet Śląski został założony w czerwcu 1968 r. jako dziewiąty państwowy uniwersytet w Polsce, w wyniku połączenia Wyższej Szkoły Pedagogicznej z filią Uniwersytetu Jagiellońskiego. Dziś Uniwersytet Śląski jest w pełni autonomiczną szkołą wyższą. Siedziba władz uczelni, a także większości wydziałów znajduje się w Katowicach. Pozostałe wydziały i inne jednostki dydaktyczne uczelni zlokalizowane są w trzech innych miastach południowej Polski: Cieszynie, Chorzowie i Sosnowcu. Piątym miastem uniwersyteckim jest Jastrzębie Zdrój, w którym od października 1998 r. rozpoczął działalność Zamiejscowy Ośrodek Dydaktyczny UŚ. Od października 2001 r. w Rybniku Uniwersytet Śląski współtworzy Zespół Szkół Wyższych. Od chwili powstania w 1968 r. mury Uniwersytetu Śląskiego opuściło ponad 70 tys. absolwentów, w tym ponad 40 tys. po studiach dziennych.