Zatruciem pokarmowym nazywamy ostre schorzenie przewodu pokarmowego, występujące w krótkim czasie po spożyciu potraw lub produktów spożywczych zawierających chorobotwórcze bakterie, toksyny, pasożyty, rotawirusy lub zanieczyszczenia chemiczne. Najczęstszą przyczyną zatruć pokarmowych w Polsce są bakterie i wirusy takie jak: salmonella, campylobacter, pałeczka czerwonki, pałeczka okrężnicy, gronkowiec złocisty, laseczka jadu kiełbasianego, listeria oraz rotawirusy.

Przyczyny i objawy

Ignorowanie wymogów dotyczących higieny, nieprawidłowe przechowywanie produktów (np. w zbyt wysokiej temperaturze), nieprzestrzeganie terminów przydatności do spożycia czy jedzenie w przygodnych miejscach zwiększają ryzyko wystąpienia zatrucia pokarmowego. Najczęstszym powodem zatruć pokarmowych są produkty spożywcze, w których znajdują się bakterie lub ich toksyny, a także wirusy i pasożyty. Objawy pojawiają się nagle – nudności, wymioty, biegunka (zwykle miernie nasilona, może być krwista). Mogą im towarzyszyć: znaczne osłabienie, kurczowy ból brzucha, gorączka i złe samopoczucie. Wywiad wskazuje na spożycie skażonego pokarmu, udział w przyjęciu lub zachorowania innych osób, które jadły te same potrawy lub produkty. Choroba zwykle trwa krótko i ustępuje samoistnie, a rokowanie w większości przypadków jest dobre.

Grupy ryzyka:

• małe dzieci,

• osoby starsze,

• kobiety w ciąży,

• osoby z osłabionym układem odpornościowym,

• pacjenci onkologiczni i po leczeniu chemioterapią.

Trzy zasady

Podobnie jak w ostrej biegunce obowiązują trzy podstawowe zasady: nawadniania doustnego, czyli uzupełniania płynów, by zapobiec odwodnieniu; kontynuowania żywienia; oraz leczenia i monitorowania stanu nawodnienia. Zaleca się częste picie niewielkich ilości płynów, najlepiej specjalnie do tego przeznaczonych (doustny płyn nawadniający). Najczęstsze dawkowanie u dorosłych to rozpuszczona w wodzie zawartość 2-6 saszetek na dobę. Przyjmowanie niewielkich ilości płynów (1-2 łyki) zaleca się nawet przy występujących wymiotach lub nudnościach, co może zmniejszyć ich nasilenie. Podczas mdłości lub wymiotów należy ok. godziny, maksymalnie przez kilka godzin, powstrzymać się od jedzenia.

Objawy alarmowe

Do objawów alarmowych, które wymagają bezwzględnie pilnej konsultacji lekarskiej, należą objawy mogące wskazywać na zatrucie jadem kiełbasianym, np. zaburzenia widzenia lub inne objawy ze strony układu nerwowego, takie jak: opadanie powiek, trudności w przełykaniu i wymowie czy ślinotok. Alarmowymi objawami są także objawy septyczne, takie jak: przyspieszona czynność serca powyżej 90 uderzeń na minutę (u dorosłych), temperatura ciała poniżej 36°C lub powyżej 38°C, zwiększona częstość oddechów (ponad 20 na minutę u dorosłych), wysiłek oddechowy lub zaciąganie przestrzeni międzyżebrowych, jak też jakiekolwiek zaburzenia świadomości (np. rozdrażnienie, apatia, senność, dezorientacja, omamy, śpiączka).