Mieszkańcy Działdowa po raz szósty uczestniczyli w obchodach Dnia Pamięci Ofiar Obu Totalitaryzmów na Warmii i Mazurach. To właśnie tutaj w hitlerowskim, a następnie sowieckim obozie Soldau, straciło życie wielu mieszkańców tych ziem.

Nie zapomnimy

Msza św. pod przewodnictwem biskupa płockiego Szymona Stułkowskiego była sprawowana 18 stycznia w działdowskim sanktuarium Męczenników – abp. Antoniego Juliana Nowowiejskiego i bp. Leona Wetmańskiego. W koncelebrze byli: bp Arkadiusz Okroj, biskup senior Andrzej Suski, o. Łukasz Andrzejewski, prowincjał pasjonistów w Polsce, ks. kan. Stanisław Kadziński, dziekan dekanatu działdowskiego, ks. Szymon Chachulski, proboszcz parafii św. Katarzyny, oraz kapłani z diecezji płockiej i toruńskiej. W Eucharystii wzięli udział przedstawiciele bratnich Kościołów, delegacje z różnych części regionu oraz licznie zgromadzeni mieszkańcy Działdowa.

Po Mszy św. uczestnicy udali się na plac dawnego obozu KL Soldau, gdzie przy pomniku poświęconym ofiarom niemieckiego i sowieckiego terroru odczytano apel pamięci, złożono wieńce oraz zapalono znicze.

– Dziś wspominamy wszystkie niewinne ofiary jednego z najtragiczniejszych okresów w historii ludzkości. Pamięć o ofiarach to nasz obowiązek wobec tych, którzy już nigdy nie będą mogli opowiedzieć swojej historii. To nasza odpowiedzialność – zaznaczył burmistrz Działdowa Grzegorz Mrowiński.

Wielka i mała historia

Następnego dnia działdowski zamek był gospodarzem ogólnopolskiej konferencji historycznej „Martyrologia ludności północnego Mazowsza i Działdowszczyzny w latach 1939-45”. Konferencja składała się z trzech paneli, w trakcie których prelegenci z różnych zakątków Polski wygłosili 13 referatów, mówiących o represjach i krzywdach, które w okresie II wojny światowej spotkały ludność polską ze strony okupantów: Niemców i Sowietów. Wśród prelegentów znaleźli się m.in. pracownicy Muzeum Pogranicza – dr Radosław Wiśniewski oraz Krzysztof Siemianowski, Andrzej Rutecki ze Stowarzyszenia „Pamięć i Tożsamość”, dr Jakub Maria Kowalski z UKSW w Warszawie, Bartosz Januszewski z IPN w Gdańsku. Po zakończeniu każdego z paneli było miejsce na dyskusję.

Konferencja została podzielona na trzy panele tematyczne. Panel pierwszy koncentrował się na funkcjonowaniu obozu Soldau, działalności gestapo, transporcie więźniów do obozów koncentracyjnych, stanie badań nad więzieniami i represjami w regionie. Panel drugi dotyczył konkretnych zbrodni (np. egzekucji w lesie koło Makowa Mazowieckiego), eksterminacji duchowieństwa i nauczycieli (sporo czasu poświęcono tu męczennikom pasjonistom z Przasnysza), postaci sprawców, wykorzystania źródeł archiwalnych, także niemieckich. Panel trzeci miał charakter bardziej syntetyczny i dotyczył analizy miejsc pochówku i cmentarzy wojennych, biografii ofiar i świadków, przykładów mikrohistorii rodzin, refleksji nad pamięcią i formami upamiętnienia.

Wśród obecnych nie zabrakło członków rodzin pomordowanych, przedstawicieli działdowskich stowarzyszeń i instytucji oraz zakonników z Przasnysza, których współbracia i współsiostry oddali życie w obozie Soldau.