Aneta Nawrot: Potocznie mówi się: cukrzyca, ale co oznaczają tajemnicze cyferki: 1,2, 3?

Dr n. med. Marta Stachowska: Wyróżnia się kilka typów cukrzycy: typu 1 – ten rodzaj choroby ma podłoże autoimmunologiczne, a to oznacza, że organizm niszczy własne komórki ß trzustki produkujące insulinę. Ten rodzaj cukrzycy zwykle rozwija się w młodym wieku i wymaga stałego leczenia insuliną.

Kolejna to cukrzyca typu 2. Ten rodzaj związany jest z insulinoopornością oraz stopniowym upośledzeniem wydzielania insuliny. Badania wykazują, że cukrzyca typu 2 częściej występuje u dorosłych i wiąże się m.in. z otyłością, małą aktywnością fizyczną i niezdrową dietą. W przypadku stwierdzenia tego typu cukrzycy leczenie zaczynamy od zaordynowania leków doustnych. Oczywiście, pacjent musi też zmienić swoją dietę na zdrową i musi prowadzić bardziej aktywny tryb życia. Niekoniecznie musi to być od razu seria forsujących ćwiczeń, wystarczą chociażby spacery czy marsze. Najważniejsze, żeby chodzić na nie pięć razy w tygodniu i żeby trwały po mniej więcej 15 minut. Oczywiście, cały czas monitorujemy to schorzenie. Z czasem, kiedy leki doustne nie pomagają, musimy sięgnąć po insulinę.

Trzeba dodać, że w przypadku cukrzycy typu 1 i 2 znaczenie mogą mieć również skłonności genetyczne.

Kolejny rodzaj to cukrzyca typu 3. To tzw. cukrzyca wtórna. Jest ona spowodowana uszkodzeniem trzustki, np. w wyniku wcześniejszego zapalenia trzustki, operacji, nowotworu.

Jest też cukrzyca ciążowa. Pojawia się po raz pierwszy w czasie ciąży i zazwyczaj ustępuje po porodzie. Należy jednak pamiętać, że zwiększa ona ryzyko rozwoju w przyszłości cukrzycy typu 2, dlatego nie można jej bagatelizować i trzeba systematycznie badać poziom glukozy, jak również pamiętać o zdrowym żywieniu i trybie życia.

Dlaczego jest to bardzo niebezpieczna choroba? Przecież są leki, można schudnąć...

Tak, ale nie do końca. Cukrzyca to poważna choroba, bo niestety wpływa na cały nasz organizm. Jeśli nie jest leczona albo jest leczona źle, może prowadzić do wielu poważnych problemów zdrowotnych, do wielu powikłań. Można mieć cukrzycę i nie wiedzieć o tym przez wiele lat. W tym czasie choroba powoli uszkadza narządy wewnętrzne. To nie jest choroba, w której odczuwa się ból, dlatego często jest lekceważona w początkowym okresie. Zauważamy ją dopiero wtedy, gdy pojawiają się objawy innych chorób – bardziej bolesnych, takich jak np. zawał serca, udar mózgu czy niewydolność nerek, które mogą doprowadzić do dializoterapii. Przewlekle niewyrównana i nieleczona cukrzyca może doprowadzić do pogorszenia widzenia, a nawet do ślepoty (np. retinopatii cukrzycowej). Mogą również pojawić się trudno gojące się rany, głównie na stopach. Dlatego tak bardzo ważne są – jeszcze raz podkreślam – kontrola poziomu cukru, szczególnie na czczo, oraz zdrowy tryb życia i profilaktyka.

Czy jest możliwość całkowitego wyleczenia cukrzycy?

Niestety, w przypadku cukrzycy typu 1 nie można się wyleczyć. Jest to choroba, w której organizm niszczy komórki trzustki. Musimy dostarczać insulinę przez całe życie. Jednakże trwają badania nad sztuczną trzustką, co może w przyszłości dać nam możliwość wyleczenia pacjenta z tego typu choroby.

Cukrzycy typu 2 również nie da się wyleczyć, ale możemy uzyskać remisję choroby. Wystarczy zredukować masę ciała u otyłych, zmienić dietę, zacząć regularnie się ruszać, wyeliminować stres, odstawić szkodliwe nawyki (palenie, alkohol). Z doświadczenia wiem, że wprowadzenie tych zmian w życie jest bardzo trudne, dlatego tak rzadko obserwuję remisję cukrzycy typu 2 u swoich pacjentów. Ale namawiam, bo dla własnego zdrowia warto spróbować. Ważna jest motywacja. Tym bardziej że – dodam jeszcze – osoby obciążone chorobami przewlekłymi, w tym cukrzycą, narażone są na częstsze infekcje czy inne choroby.

? Wspomniała Pani wcześniej o insulinooporności (nie insulinoodporności). Co to jest?

Jest to stan, w którym komórki ciała przestają prawidłowo reagować na insulinę, czyli hormon, który reguluje poziom cukru we krwi. Komórki obwodowe są „niewrażliwe” na insulinę – nie reagują tak, jak powinny. Trzustka musi więc produkować coraz więcej insuliny, by obniżyć poziom cukru. Z czasem może dojść do wyczerpania trzustki i rozwinięcia się cukrzycy typu 2.

? A jakie objawy mogą wskazywać na insulinooporność?

Główne zaburzenia, które obserwujemy w insulinooporności, to: senność po posiłkach, ciągła ochota na słodycze, trudność ze schudnięciem (szczególnie w okolicach brzucha), zmęczenie, ciemniejsze przebarwienia skóry (np. na szyi, pod pachami). Mogą także wystąpić problemy hormonalne (np. u kobiet – zespół policystycznych jajników, PCOS).

Warto podkreślić, że insulinooporność to nie choroba, to przede wszystkim objaw otyłości. Tak więc osoby, które mają nadwagę, są otyłe i obserwują u siebie podobne objawy, namawiam na badania i zmianę stylu życia oraz „zrzucenie” zbędnych kilogramów. Może dzięki temu uda się uniknąć cukrzycy.

Leczenie cukrzycy najczęściej kojarzy się z zastrzykami...

Sposób leczenia zależy przede wszystkim od typu cukrzycy. Cukrzyca typu 1 zawsze leczona jest insuliną. Można ją podawać w formie iniekcji lub za pomocą pompy insulinowej. W przypadku cukrzycy typu 2 – leczenie insuliną nie zawsze jest konieczne. W początkowych etapach można stosować leki doustne. Obecnie mamy szeroką ofertę leków doustnych, które muszą być przyjmowane regularnie, codziennie. Mamy również możliwość stosowania nowoczesnych leków (tzw. analogów GLP-1), które można podawać w iniekcji jeden raz w tygodniu. Wszystko zależy od indywidualnego stanu pacjenta, dlatego decyzję o formie leczenia podejmuje lekarz.

Wyjątkowym typem cukrzycy jest wspomniana już wcześniej cukrzyca ciążowa – insulinę stosuje się tylko wtedy, gdy dieta i ćwiczenia nie wystarczają. Niestety, obecnie nie mamy tu innych leków niż insulina, ponieważ tylko insulina jest bezpieczna dla rozwijającego się płodu.

Czyli – badajmy się, prowadźmy higieniczny tryb życia, chrońmy się przed nadwagą i otyłością...

Tak. I może dzięki temu uchronimy się przed tą „słodką”, bardzo niebezpieczną chorobą.

Dr n. med. Marta Stachowska - specjalista chorób wewnętrznych, diabetolog

Cukrzyca (z języka łacińskiego diabetes mellitus) to przewlekła choroba metaboliczna. Charakteryzuje się podwyższonym stężeniem glukozy we krwi (hiperglikemią), stężeniem glukozy (potocznie mówi się: „podwyższeniem cukru”) na czczo powyżej 126 mg/dl lub po posiłku 200 mg/dl. Najprościej mówiąc, choroba ta jest skutkiem zaburzeń wydzielania lub działania insuliny, czyli hormonu produkowanego przez trzustkę (wyspy trzustkowe).