Andrzej Tarwid: Kiedy Czytelnicy „Niedzieli” zasiądą do lektury tej rozmowy, w Zalesiu Górnym duszpasterze Laudato Si’ spotykają się na konferencji „Być miłośnikiem życia”. Jak rozumieć to hasło w kontekście encykliki Franciszka?

Ks. Marcin Uhlik: Księga Mądrości opisując relacje Stworzyciela do swojego stworzenia określa Boga jako miłośnika życia: „Zaiste, wszystko chronisz, bo to wszystko Twoje, miłujący życie Panie, bo we wszystkim jest Twoje niezniszczalne tchnienie” (Mdr 11,26-12,1). Ks. prof. Bogdan Poniży komentując ten fragment, zauważył, że autor prawdopodobnie inspirował się tekstem z Księgi Rodzaju: „tchnął w jego nozdrza [człowieka] tchnienie życia, wskutek czego stał się człowiek istotą żywą” (Rdz 2,7; por. Mdr 15,11). Skoro Boże tchnienie daje życie każdemu istnieniu, to wszystko jest własnością Boga. Podobnie Papież Franciszek, interpretując fragment Mdr 11,26 stwierdził: „Stworzeń tego świata nie można traktować jako dobra nie posiadającego właściciela” (Laudato si’, 89). Stąd wynika dla nas wewnętrzny imperatyw do świętego, serdecznego i pokornego szacunku wobec wszystkich bytów wszechświata, stworzonych przez tego samego Ojca. Mamy więc na podobieństwo Boga stawać się miłośnikami życia.

Na czym polega duszpasterstwo Laudato Si’?

Odpowiadając, posłużę się słowami Papieża Franciszka: „Poprzez wiarę i chrzest rozpoczyna się dla wierzącego życie według Ducha (por. Rz 8,2), życie święte, egzystencja jako dzieci Ojca, jak Jezus (por. Rz 8, 14-17), ponieważ mocą Ducha Świętego żyje w nas Chrystus (por. Ga 2,20). Życie, które staje się pieśnią miłości do Boga, dla ludzkości, ze stworzeniem i dla stworzenia, i które odnajduje swoją pełnię w świętości (Orędzie Papieża Franciszka na obchody Światowego Dnia Modlitw o Ochronę Świata Stworzonego, 1 września 2024, 9). Duszpasterz Laudato Si’ ma pomóc drugiemu otworzyć się na Ducha Świętego, aby żyć jak Jezus, pełnią miłości do Boga Ojca, bliźniego i stworzenia.

O Laudato si’ mówi się, że to pierwsza encyklika ekologiczna. Tymczasem część osób wierzących uważa, że globalny kryzys klimatyczny czy degradacja środowiska są mało ważnymi sprawami. Jak takie osoby przekonać, że się mylą?

Takim osobom proponuję na początek zapoznanie się z przesłaniem Papieża Franciszka zawartego w Encyklice Laudato si’ i w Adhortacji apostolskiej Laudate Deum.

Specjaliści podkreślają, że encyklika mówi o „chrześcijańskiej ekologii integralnej”. Czym ona się różni od ekologii, która promowana jest np. w programach politycznych?

Programy polityczne proponują rozwiązania problemów ochrony przyrody, koncentrując się na aspektach ekonomicznych i technicznych. Papież Franciszek ukazuje szerszy kontekst troski o świat stworzony.

W jaki sposób jest to pokazane?

Posłużę się cytatem: „Jeśli nie uznaje się w samej rzeczywistości znaczenia człowieka ubogiego, ludzkiego embrionu, osoby niepełnosprawnej – by podać tylko kilka przykładów – trudno będzie usłyszeć wołanie samej przyrody. Jeśli człowiek ogłasza siebie jako niezależnego od rzeczywistości i staje się władcą absolutnym, kruszy się sama podstawa jego istnienia, ponieważ «zamiast pełnić rolę współpracownika Boga w dziele stworzenia, człowiek zajmuje Jego miejsce i w końcu prowokuje bunt natury» (Jan Paweł II, Centessimus annus, 37)” (Laudato si’, 117). W takim ujęciu należy widzieć chrześcijańską ekologię integralną.

Jakie najbliższe plany ma duszpasterz Laudato Si’ Archidiecezji Warszawskiej?

W miesiącu modlitw o ochronę świata stworzonego w parafii św. Huberta w Zalesiu Górnym odbędzie się wspomniane spotkanie pod tytułem „Być miłośnikiem życia”. Rozpocznie się ono od wystąpienia ks. dr Zbigniewa Kucharskiego, sekretarza Zespołu Laudato Si przy Radzie ds. Społecznych Komisji Episkopatu Polski, który wyjaśni zasadniczy sens duszpasterstwa Laudato Si’. Szczegółowe tematy wystąpień prelegentów i harmonogram są podane na stronie: laudatosi.waw.pl. W trakcie spotkania punktem kulminacyjnym będzie adoracja i Msza święta, gdy w Najświętszym Sakramencie będziemy uwielbiali Boga za dzieło stworzenia i odkupienia. Ponadto w Wielkim Poście wraz z Katolickim Stowarzyszeniem Młodzieży Archidiecezji Warszawskiej zamierzamy zorganizować dla młodzieży szkół średnich rekolekcje, w czasie których będzie realizowany program duszpasterstwa Laudato Si’.

Coraz częściej można usłyszeć o „zielonych parafiach”. Dużo takich jest w archidiecezji?

Nie słyszałem, aby jakaś parafia w archidiecezji uczestniczyła w inicjatywie „zielonych parafii”. Przyznam też, że nie interesowałem się warunkami realizacji tego programu.

Na jakich więc programach Ksiądz się koncentrował?

Bardziej poznawałem i zachęcałem do uczestnictwa w Ruchu Ekologicznym św. Franciszka z Asyżu (REFA), któremu przewodniczy o. Stanisław Jaromi, mający ogromne doświadczenie na polu działań w ramach ekologii integralnej.

Kogo jeszcze Ksiądz poleca?

Bardzo ciekawe inicjatywy i bogate programy działań na polskim gruncie ma Caritas Laudato Si’. Godnym polecenia źródłem informacji jest ekomaika.pl czyli Ekologiczna Agencja Informacyjna, nad którą czuwa wspominany wyżej ks. dr Zbigniew Kucharski.

A jak encyklika Laudato si’ jest wprowadzana w życie na terenie parafii św. Huberta, w której Ksiądz posługuje?

Sam teren przykościelny będący pięknym zalesiańskim parkiem jest miejscem, gdzie wiele osób modli się i spaceruje. W naszej parafii mają miejsce spotkania duszpasterstwa Laudato Si’, o którym już wspomniałem. Ponadto w parafii znajdują się relikwie świętych, którzy są między innymi patronami przyrody św. Hubert i św. Franciszek z Asyżu.

Za nami dwa tygodnie nowego roku szkolnego. Co duszpasterz Laudato Si’ może polecić młodzieży i nauczycielom?

Zachęcam nauczycieli do przystąpienia wraz z uczniami do modlitwy różańcowej w intencji społeczności szkoły. Na stronie wszkolemaryi.pl opisałem, jak w prosty sposób zainaugurować taką modlitwę. W zeszłym roku w szkole, w której uczę uczestniczyło w takiej modlitwie 41 nauczycieli i 139 uczniów.

Ks. Marcin Uhlik rok temu został powołany duszpasterzem Laudato Si’ w Archidiecezji Warszawskiej przez kard. Kazimierza Nycza. Od 4 lat posługuje w parafii św. Huberta w Zalesiu Górnym, wcześniej w warszawskich parafiach św. Wojciecha i św. Jakuba oraz u św. Bartłomieja w Rybiu. Kończy doktorat na Wydziale Biologii UW, zajmuje się badaniem anatomii i ewolucji organizmów planktonowych.