Pamięć trwa

Uroczystości rozpoczęły się już 28 lipca w miejscu szczególnym, jakim jest Muzeum Powstania Warszawskiego, otwarte równo 20 lat temu z inicjatywy ówczesnego prezydenta Warszawy Lecha Kaczyńśkiego. W tamtejszym Parku Wolności bp Wiesław Lechowicz, ordynariusz polowy WP, przewodniczył Mszy św. w intencji uczestników walk o wolność i niepodległość Polski oraz cywilnych mieszkańców stolicy poległych w 1944 r. Homilię wygłosił o. Adam Szustak OP.

W czasie spotkania z Powstańcami Warszawskimi także w Parku Wolności prezydent RP Andrzej Duda wręczył im odznaczenia państwowe.

Pomóż w rozwoju naszego portalu

Wspieram

Tradycyjnie w ostatni dzień lipca odprawiona została polowa Eucharystia przy pomniku Powstania Warszawskiego na pl. Krasińskich. Mszy św. przewodniczył i kazanie wygłosił bp Lechowicz. W liturgii uczestniczyli m.in. kombatanci i weterani, a także prezydent Duda i prezydent Niemiec Frank-Walter Steinmeier.

– Powstańcy Warszawscy pokazali, jak dbać o wolność, bezpieczeństwo i pokój – podkreślił bp Lechowicz. Ordynariusz wojskowy zaznaczył, że bohaterscy powstańcy, czerpiąc siły do walki i nadziei na zwycięstwo z wiary, marzyli nie tylko o wolności, ale o nowym i pięknym życiu.

Reklama

Kaznodzieja nawiązał do artykułu, który ukazał się w „Kurierze Stołecznym” 1 września 1944 r., a w którym napisano, że powstańcy będą prowadzić walkę aż do ostatniego tchnienia z wiarą w ostateczne zwycięstwo, ponieważ „ponad ludzkie zawiłe sprawy wznosi się wyższa Prawda i Sprawiedliwość”.

– Uosobieniem tej wyższej Prawdy i Sprawiedliwości dla większości powstańców był Jezus. Znajdując się w sytuacji zdawałoby się beznadziejnej, nie utracili ufności w Bożą Opatrzność – podkreślił bp Lechowicz i dodał, że symbolem obecności Jezusa wśród powstańców Warszawy był Chrystus Ukrzyżowany z archikatedry warszawskiej, wyniesiony przez jej proboszcza i dwie sanitariuszki z płonącej archikatedry i przeniesiony do kościoła św. Jacka na Freta (więcej o cudownym krucyfiksie piszemy na str. V).

Po zakończeniu Mszy św. odbył się apel pamięci, podczas którego przemówienia wygłosili prezydenci Polski i Niemiec.

Prezydent Andrzej Duda podkreślił, że warszawiacy gromadzą się pod pomnikiem Powstania Warszawskiego przywołując tamtą walkę, ofiary, cel, nigdy niezatracony w sercach i duszach, „dla którego to wszystko zostało poświęcone – i życie, i majątek, i Warszawa”. Nawiązał do słów śp. prezydenta Lecha Kaczyńskiego wypowiedzianych na pl. Krasińskich przed 15 laty: „Powstanie Warszawskie stanowi moralną podstawę naszej niepodległości”.

Prezydent RFN Frank-Walter Steinmeier w przemówieniu prosił o wybaczenie za zbrodnie, przed którymi bronili się Polacy w Powstaniu Warszawskim. Zaznaczył, że „każde słowo wydaje się za słabe, by nazwać to bestialstwo”. – Nam, Niemcom, w których imieniu dzisiaj do państwa przemawiam, nie wolno go zapomnieć – powiedział.

Reklama

Prezydenci Polski i Niemiec oddali również hołd ofiarom rzezi Woli, składając wieńce w miejscu pamięci przy skrzyżowaniu ul. Górczewskiej i al. Prymasa Tysiąclecia w Warszawie.

1 sierpnia w godzinie „W” w stolicy zabrzmiały kościelne dzwony i rozległy się syreny. Pod pomnikiem Gloria Victis (Chwała Zwyciężonym) na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach odbyła się modlitwa za poległych powstańców. Ich pamięć uczczono salwą honorową, odegrano też Hejnał Warszawski. Modlitwę poprowadził bp Lechowicz.

Pod pomnikiem „Polegli – Niepokonani” na Cmentarzu Powstańców Warszawy na Woli, gdzie złożone są prochy 104 tys. osób, głównie poległych w czasie powstania, mieszkańcy stolicy, władze rządowe, samorządowe i parlamentarzyści uczestniczyli w modlitwie międzyreligijnej. W jej trakcie powierzono Bogu przez wstawiennictwo Matki Bożej Powstańców Warszawskich, żyjących weteranów walk, a także Warszawę i Ojczyznę. Modlitwy, oprócz bp. Lechowicza, odmówili także: abp Jerzy Pańkowski, prawosławny ordynariusz wojskowy, ks. płk Tomasz Wola, czasowo pełniący obowiązki naczelnego kapelana Ewangelickiego Duszpasterstwa Wojskowego, Michael Schudrich, naczelny rabin Polski, oraz imam Ihsan Karaagaç z muzułmańskiej gminy wyznaniowej.

Po przemówieniach oraz modlitwie odczytany został apel pamięci i złożono wieńce przed pomnikiem. Następnie odbyła się Msza św. pod przewodnictwem kard. Kazimierza Nycza, metropolity warszawskiego.

Reklama

– Niejako w sensie dosłownym stawiamy ołtarz świętej Eucharystii, która zawsze jest dziękczynieniem Bogu, na prochach tych, którzy uczestniczyli w powstaniu i w jego czasie ofiarowali swe życie za Polskę. Modlimy się także za tych wszystkich, którzy przeżyli powstanie i potem w ciągu lat umierali. Modlimy się również za mieszkańców Warszawy, którzy wspierali powstańców – powiedział kard. Nycz.

Odnosząc się do odczytanego fragmentu Ewangelii o połowie ryb, metropolita warszawski wskazał, że eschatologiczny obraz różnorodnych ryb w sieci jest „najgłębszym uzasadnieniem naszej modlitwy za zmarłych”.

– Pan Jezus kończy pytaniem: Czy zrozumieliście to wszystko? A uczniowie mówią, że tak. Obyśmy jako wierzący, uznający potrzebę i wartość modlitwy za zmarłych powstańców potrafili zrozumieć potrzebę tej Mszy św. Żebyśmy w modlitwie za zmarłych widzieli ten ważny wymiar obchodów rocznicy powstania, widzieli też ważny element polityki historycznej – dodał.

Nawiązując do pierwszego czytania, w którym prorok Jeremiasz ukazuje Boga jako garncarza, kard. Nycz zachęcił do refleksji, na ile jako szanujący wolną wolę, potrafimy poddać się formowaniu przez Boga.

– To jest pytanie dla nas, na ile my potrafimy i chcemy poddać się zmianom, jakie ma dla nas Bóg. Geniusz tego miejsca do takiej refleksji nie tylko nas skłania, ale napomina – zaznaczył metropolita warszawski.

W modlitwie udział wzięli Powstańcy, Rycerze Jana Pawła II i wielu mieszkańców stolicy. Śpiew podczas liturgii poprowadził Chór Reprezentacyjnego Zespołu Artystycznego Wojska Polskiego.

Reklama

Na ogrodzeniu parafii św. Barbary w Śródmieściu, gdzie walczyli powstańcy z Batalionu Armii Krajowej „Zaremba-Piorun”, zawisła wystawa, poświęcona temu oddziałowi AK. Otwarcie wystawy poprzedziła Eucharystia w kościele Świętych Apostołów Piotra i Pawła. W tej świątyni znajduje się powstańczy krzyż, przy którym w sierpniu i wrześniu 1944 r. odprawiano Msze św. w podwórzu kamienicy przy ul. Poznańskiej 12.

– To jedyny znany nam tego rodzaju zachowany świadek bolesnej historii Warszawy. Gdy powstańcy tracili siły fizyczne, przed tym krzyżem odzyskiwali siły ducha po to, żeby jeszcze jeden dzień, może jeszcze chwilę walczyć, dać z siebie więcej, aby z tego narodziło się dobro. Dziękuję wam za tę pamięć – mówił ks. Tomasz Zaperty, proboszcz parafii św. Barbary. Ekspozycję, na którą złożyło się 11 plansz, można oglądać do 2 października.

Na dobre w program obchodów rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego wpisał się wieczorny koncert „Warszawiacy śpiewają (nie)zakazane piosenki”. Również w tym roku uczestniczyły w nim dziesiątki tysięcy mieszkańców stolicy i wiele osób z całej Polski.

Ok. 50 tys. osób – zdaniem organizatorów – wzięło udział w Orszaku Trzech Króli w Warszawie. Inicjatywa, która miała miejsce już po raz piąty, cieszyła się niezwykłym zainteresowaniem nie tylko w stolicy – warszawiacy mieli okazję dwukrotnie usłyszeć pozdrowienia kierowane przez papieża Benedykta XVI. Po raz pierwszy Orszak, organizowany przez Fundację Orszak Trzech Króli, miał też swoje zagraniczne edycje - nie tylko w Europie, ale i w Afryce – w sumie do tego rodzaju świętowania uroczystości Trzech Króli włączyło się 97 miast. W Warszawie uroczystość rozpoczęła się od Mszy św. w katedrze św. Jana Chrzciciela na Starym Mieście. Przed świątynią kwestowali wolontariusze Fundacji Dzieło Nowego Tysiąclecia, zbierając datki na stypendia dla zdolnej ale ubogiej młodzieży. Eucharystii przewodniczył kard. Kazimierz Nycz. - Uroczystość Objawienia Pańskiego uczy nas, że Chrystus narodził się dla wszystkich: dla prostych i biednych, dla bogatych i mądrych – mówił w homilii metropolita warszawski. Zwrócił też uwagę, że Chrystus przyszedł na świat także dla pogan, których przedstawicielami byli Trzej Królowie. - Kiedy przychodzi pokusa segregowania dostępu do Kościoła i Chrystusa, trzeba pamiętać, że dzisiejsi poganie, ludzie szukający Chrystusa, a może jeszcze wcale go nie szukający, już są uczestnikami tajemnicy zbawienia. Tego uczy nas św. Paweł w czytanym dziś Liście do Efezjan – zaznaczył kard. Nycz. Natomiast zadaniem wierzących jest „podprowadzić ich do Chrystusa, by Jego łaska mogła zadziałać w sercach tych ludzi”. - To jest odczytanie dzisiejszej uroczystości w perspektywie Roku Wiary oraz zadania nowej ewangelizacji – wyjaśniał purpurat. Kard. Nycz zachęcał także do troski o „wrażliwe sumienie i serce otwarte, które jest zdolne czytać znaki czasu, iść do Chrystusa i do niego prowadzić innych”. To dzięki przyjęciu dwóch znaków: zewnętrznego i wewnętrznego człowiek jest w stanie dojść do żłóbka – mówił metropolita warszawski. Nawiązując do Ewangelii o pokłonie Trzech Mędrców, zwrócił uwagę, iż Herod miał tę samą wiedzę, jaką mieli Mędrcy. - Wiedział, że jest gwiazda, znał miejsce narodzenia bo mu to powiedzieli uczeni w Piśmie. Mędrcy poszli, złożyli dary, oddali pokłon. Natomiast Herod tę wiedzę wykorzystał w sposób okrutny występując przeciwko człowiekowi, przeciwko nowo narodzonym dzieciom betlejemskim – wskazał kardynał. Jednocześnie zaapelował, by nigdy prawdy nie wykorzystywać do złych celów. - Współcześni Herodowie, tak jak ten historyczny, potrafią, znając prawdę, wykorzystać ją przeciw człowiekowi w wielu dziedzinach życia. Może najbardziej widać to w nauce, kiedy wiedza o człowieku jest wykorzystywana nie w służbie człowiekowi, ale bardzo często przeciw jego godności. Dzieje się tak wtedy, gdy brakuje prawego, ukształtowanego sumienia, otwartości na Ducha Świętego, który pozwala nie tylko dochodzić do prawdy, ale wykorzystywać ją dla dobra człowieka – mówił kard. Nycz. Po Mszy św. Kard. Nycz przeszedł na plac Zamkowy, gdzie odczytał list ze specjalnym błogosławieństwem Benedykta XVI. Ojciec Święty zapewnia w nim o łączności duchowej i modlitwie. Wyraża radość, że jest to inicjatywa otwarta zarówno dla wierzących, jak i niewierzących, prawosławnych i wiernych innych wyznań, dla tych, co chcą poznać Chrystusa. Papież zachęca, by to wydarzenie, któremu patronują pasterze Kościoła, przez swój ewangelizacyjny i teologiczny kontekst, a także przez doświadczenie wspólnoty, śpiew kolęd i wędrowanie razem, stało się okazją do pogłębiania braterskiej więzi opartej na wierze. Jest to szczególnie ważne dziś, podkreśla Ojciec Święty, gdy wielu ludzi potrzebuje nowej ewangelizacji. Benedykt XVI życzy, by przekaz ewangelicznych treści Orszaku umocnił wierzących, dodał im odwagi w wyznawaniu wiary, przyciągnął do Chrystusa tych, którzy Go jeszcze nie znają, zbliżył do Kościoła wszystkich, którzy się od niego oddalili, pomógł odnaleźć się ludziom zagubionym duchowo i poszukującym sensu własnej egzystencji. Po wspólnym odmówieniu modlitwy Anioł Pański, Orszak ruszył w stronę Placu Piłsudskiego. Tam uczestnicy kolorowego pochodu mieli okazję usłyszeć drugi raz pozdrowienia papieża – który wspomniał o Orszakach w Watykanie, mówiąc po polsku: „Serdecznie pozdrawiam - zgromadzonych na modlitwie Anioł Pański - Polaków. Szczególnie pozdrawiam uczestników Orszaków Trzech Króli, którzy wzorem ewangelicznych Mędrców ze Wschodu, wędrują ulicami wielu miast do duchowego Betlejem, by spotkać narodzonego Zbawiciela. Niech ta inscenizacja umocni wierzących, zbliży do Kościoła tych, którzy się od niego oddalili, pomoże znaleźć Boga tym, którzy Go szukają. Uczestnikom Orszaków i wam wszystkim z serca błogosławię.” „W tym roku dla Warszawy wydrukowaliśmy 60 tys. papierowych koron, widziałam, że dość szybko zabrakło ich dla chętnych – powiedziała KAI Maria Brzeska-Deli, odpowiedzialna za kontakt z mediami. – W Orszaku mogło wziąć udział ok. 50 tys. osób. – uważa. Na trasie Orszaku ustawione zostały sceny, tzw. mansjony, przedstawiające m.in. Anioła Bożego wskazującego drogę do Stajenki, walkę Dobra ze Złem, Heroda wygrażającego malutkiemu Jezusowi, diabłów namawiających do porzucenia orszaku i zajęcia się przyziemnymi, „bardziej przyjemnymi sprawami”. Orszak zmierzał do stajenki usytuowanej na Placu Piłsudskiego, by uczestnicy mogli nawiedzić Świętą Rodzinę i w kulminacyjnym momencie pokłonić się Dzieciątku. Tam odbył się też koncert kolęd. W tegorocznym Orszaku w Warszawie szło ok. 600 dzieci (bezpośrednio w orszakach), około 300 rodziców zaangażowanych jako artyści (Anioły, Diabły, Karczmarki, Dwór Heroda) i dodatkowo kolejne 300 osób w ochronie Orszaku. Po raz pierwszy podobne wydarzenia mają miejsce tego samego dnia w Kamieńcu Podolskim na Ukrainie, Badajoz w Hiszpanii, a nawet na innym kontynencie – w Republice Środkowoafrykańskiej. Organizatorzy oceniają, że tym samym Orszaki odbywają się w 97 miastach w Polsce i na świecie. Orszak Trzech Króli stanowi bezpośrednie nawiązanie do tradycji wystawiania jasełek ulicznych. Orszak prowadzą Trzej Królowie symbolizujący trzy kontynenty – Europę, Azję i Afrykę. Podążają na wierzchowcach – w Warszawie są to wielbłądy - w bogatych szatach i nakryciach głowy. Ich świtę stanowią setki dzieci ubranych w kolorowe stroje świadczące o przynależności do jednego z trzech orszaków. Głównym organizatorem Orszaku jest Fundacja Orszak Trzech Króli, która odpowiada za Orszak w stolicy oraz wspiera inne miasta w jego przygotowaniu. Od 2012 r. Fundacja jest organizacją pożytku publicznego. Od trzech lat współpracuje z Fundacją Dzieła Nowego Tysiąclecia – wolontariusze tej Fundacji zbierają na trasie przemarszu Orszaku datki na stypendia dla uzdolnionej młodzieży ze źle sytuowanych materialnie rodzin.