Czysto ludzkie przywiązanie do konsumpcjonizmu było zjawiskiem znanym już w starożytności. Niezwykle trafnie opisuje je też fragment z Ewangelii wg św. Marka (por. Mk 10, 17-22). Poznajemy w nim historię bogatego młodzieńca, który nie może zrezygnować z dóbr doczesnych dla osiągnięcia życia wiecznego. Powstaje zatem pytanie: czy człowiek w ogóle jest gotów do tego typu poświęceń? Okazuje się, że tak, znakomicie udowadnia to bowiem swoim życiem św. Idzi – najpierw bogaty dziedzic, a potem ubogi asceta, unikający sławy i wygód współczesnego mu świata.

Orędownik cnoty pokory

Święty Idzi był pustelnikiem eremitą pochodzącym z Aten. Urodził się w zamożnej rodzinie w 641 r. i jako młody człowiek odziedziczył pokaźny majątek po przedwcześnie zmarłych rodzicach. Nagły przypływ bogactwa nie zatracił w nim jednak pokory i skromności – dał się już wtedy poznać jako człowiek wielkiego miłosierdzia – toteż uzyskane w spadku pieniądze rozdał ubogim, żeby samemu móc prowadzić życie pustelnicze. Obranie drogi pełnej wyrzeczeń stało się dla niego jednak niemożliwe do zrealizowania we własnej ojczyźnie, ponieważ uznawano go tam za człowieka świętego, czyniącego cuda wobec osób chorych i kalekich. Ciągłe zainteresowanie jego osobą i wrodzona skromność św. Idziego podpowiedziały mu, aby udać się do południowej Francji, gdzie na pustkowiu w dolinie Rodanu mógł w pełni oddać się modlitwie i pracy. Ale Bóg postawił przed nim inne zadanie niż samotna egzystencja w odosobnieniu – po spotkaniu z królem Wizygotów Flawiuszem został dla niego bowiem ufundowany klasztor, a jemu samemu powierzono w nim funkcję pierwszego opata i twórcy powstającej w tym miejscu wspólnoty zakonnej. Tutaj też św. Idzi zmarł pośród swych współbraci, otoczony ich modlitwą, 1 września 721 r. Rocznica jego śmierci jest dziś obchodzona jako wspomnienie liturgiczne w Kościele katolickim i stanowi moment odpustu dla wszystkich parafii noszących jego imię. Do św. Idziego o wstawiennictwo mogą się zwracać zwłaszcza osoby cierpiące na bezpłodność czy karmiące matki. Patronuje on również rybakom, myśliwym, pasterzom, rozbitkom, żebrakom i zbłąkanym oraz takim europejskim miastom jak: Saint-Gilles, Edynburg, Norymberga, Osnabrück, Brunszwik, Tuluza i Poprad. Święty pozostaje też orędownikiem grzeszników i patronem dobrej spowiedzi.

Źródła kultu w Polsce

Początki kultu św. Idziego w Polsce sięgają pierwszych wieków istnienia Rzeczypospolitej i są związane z postacią księcia Władysława Hermana (panującego w latach 1079 – 1102) oraz jego żony – księżniczki czeskiej Judyty. Małżeństwo długo nie mogło się doczekać potomstwa i wówczas, za namową wielkopolskiego biskupa Franka, książę zwrócił się w tej sprawie o wstawiennictwo do św. Idziego. Rada okazała się skuteczna i w 1086 r. przyszedł na świat późniejszy monarcha Polski Bolesław Krzywousty. Przepełniony wdzięcznością Władysław Herman ufundował wiele kościołów pw. św. Idziego, m.in.: w Krakowie, Kłodawie, Zborowie, Giebułtowie, Czernielowie, Inowłodzu, Krobi, Kcyni i Modrzu. Donatorski gest księcia nie tylko zapoczątkował, ale i umocnił kult słynnego eremity z Aten. Również Bolesław Krzywousty oddawał mu wielką cześć, m.in. pielgrzymując do miejsca jego pochówku we Francji. Spośród trzydziestu pięciu wybudowanych ku czci św. Idziego kościołów dziesięć znajdowało się w Wielkopolsce.

Sanktuarium w Mikorzynie

Najbardziej znaną świątynią św. Idziego w Wielkopolsce pozostaje leżący na skraju regionu Mikorzyn k. Kępna. Z oddawaniem czci świętemu w tym miejscu wiąże się pewna historia, która miała miejsce w pierwszych dniach wojny obronnej 1939 r. Otóż wkraczający 1 września do miejscowości żołnierze niemieccy natrafili na odbywający się akurat odpust św. Idziego, w związku z czym ulice były przyozdobione kwiatami. Niemcy, myśląc, że uczyniono to na ich cześć, traktowali odtąd Mikorzyn w szczególny sposób, dzięki czemu okupacja miała tutaj stosunkowo łagodny przebieg. Pierwsze świątynie w Mikorzynie datują się na wiek XI lub XIII. Na przełomie XVII i XVIII wieku wzniesiono drewniany kościół i umieszczono w ołtarzu głównym figurę św. Idziego, co wydatnie podniosło znaczenie kultu tego świętego. Obecna, murowana świątynia powstała w latach 1928-33 według projektu architekta Stanisława Mieczkowskiego. Budynek wzniesiono w stylu późnobarokowym na podmokłym terenie, co szczególnie utrudniało prace. Ostatni, wykończeniowy etap zrealizowano już po wojnie. W 1999 r. kościół św. Idziego w Mikorzynie doczekał się – na podstawie dekretu bp. Stanisława Napierały – podniesienia go do rangi sanktuarium.

Parafia w Modrzu

Podczas opisywania miejsc kultu św. Idziego w Wielkopolsce warto się zatrzymać przy miejscowości Modrze w powiecie poznańskim. Jest to jedno z miejsc, gdzie kościół powstał jeszcze za sprawą fundacji księcia Władysława Hermana. Drewniana świątynia była tutaj poddawana licznym renowacjom, aż do 1784 r., kiedy to z inspiracji proboszcza ks. Jerzego Chudzickiego wzniesiono murowany budynek, który aktualny wygląd zyskał po przebudowach prowadzonych do 1936 r. Jeden z ołtarzy bocznych pełnił do tegoż roku funkcję głównego i składał się z elementów pochodzących zarówno z pierwszej, jak i drugiej połowy XVIII wieku. W kościele parafialnym w Modrzu możemy znaleźć interesujące zabytki, m.in. obraz pt. Wskrzeszenie Piotrowina przez św. Stanisława biskupa, który jest kopią dzieła Szymona Czechowicza z kolegiaty Matki Bożej Nieustającej Pomocy i św. Marii Magdaleny w Poznaniu. Warto też wspomnieć o XVIII-wiecznym relikwiarzu św. Jakuba czy zabytkowych nagrobkach w otoczeniu świątyni (np. epitafium Józefy z Potockich, primo voto Kwileckiej, secundo voto generałowej Mojaczewskiej z herbami Pilawa i Poraj z 1821 r.). Modrze zyskało także rozgłos za sprawą informacji, że tutaj w 1265 r. miała zakończyć życie Elżbieta wrocławska, żona księcia polskiego Przemysła I, a córka księcia Henryka II Pobożnego.

Relikwie, kaplica i cudowne źródełko

Spośród ośrodków kultu św. Idziego na wyjątkową uwagę zasługują jeszcze Zrębice k. Częstochowy. Pierwszy kościół w tym miejscu był wzmiankowany przez słynnego polskiego dziejopisarza Jana Długosza w 1470 r., obecna drewniana (modrzewiowa) świątynia pochodzi natomiast z 1789 r. i jest otoczona równie zabytkowym, bo ponadstuletnim drzewostanem. Do najciekawszych zabytków tutejszego kościoła należą ołtarz główny z drugiej połowy XVII wieku oraz obraz św. Idziego namalowany w 1652 r. (przeniesiony ze zniszczonej polnej kaplicy w 1789 r.). Warto też zwrócić uwagę na: obraz Matki Bożej Betlejemskiej, mieszczący się w ołtarzu bocznym z XV wieku, kamienną chrzcielnicę z XVIII wieku czy zachowany do dzisiaj relikwiarz. Z kolei w niewielkiej odległości od Zrębic znajdują się: cudowne, nigdy niewysychające źródełko św. Idziego, które uratowało okoliczną ludność w czasie panującej na tych terenach zarazy, a także kaplica polna, wystawiona w miejscu dawnej kapliczki wzniesionej staraniem ks. Bartłomieja Madalińskiego.

* * *

Pielgrzymując śladami św. Idziego, możemy więc zwiedzić najbardziej odległe zakątki naszego kraju i regionu. Poznamy w ten sposób kolejne etapy życia skromnego, pokornego eremity z Aten i uzmysłowimy sobie, jak wielką czcią był otaczany. I że jego przepełniona bojaźnią Bożą postawa jest dziś szczególnie godna naśladowania.