AGNIESZKA DZIARMAGA: - Czy przeciętny człowiek jest w stanie samodzielnie zauważyć, że ma symptomy zdradzające początki choroby Alzheimera, czy raczej to zadanie dla jego najbliższych? Jak rozpoznać zbliżającą się chorobę?

MARIUSZ PAJĄK: - W praktyce bywa tak, że dotknięty już chorobą człowiek, jeśli nawet widzi jej niepokojące symptomy lub zauważa je rodzina i problem sygnalizuje - chory potrafi umiejętnie je skrywać aż do pięciu lat (!).Gdy zaobserwujemy, że bliska nam osoba: gorzej radzi sobie z codziennymi obowiązkami; częściej zapomina o różnych sprawach, np. o wizycie u lekarza, nie pamięta numeru telefonu do dzieci; bardzo łatwo się rozprasza, np. gdy podczas gotowania obiadu zadzwoni telefon - zapomina o przygotowywanym posiłku i gotujących się w kuchni potrawach; podczas rozmowy brakuje jej słów i zastępuje je innymi - czasem zupełnie nie niepasującymi do pierwotnego wątku wypowiedzi; traci orientację w terenie, tzn. gubi się w znanych miejscach... (podobne przykłady można mnożyć) - to powinniśmy skontaktować się ze specjalistą.

- Kolejnym krokiem jest diagnoza. Gdzie należy udać się z podejrzeniami?

- Bez skierowania można skontaktować się z psychiatrą, należy także zadbać o skierowanie do neurologa, neuropsychologa lub umówić się na rozmowę z psychologiem. W Kielcach być może niebawem doczekamy się Centrum Leczenia Zaburzeń Pamięci i Choroby Alzheimera, które uruchomi dr Jan Latała - psychiatra. Będzie to przychodnia, w której chorzy będą mieć pełną diagnostykę, specjalistyczne leczenie i poradnictwo.

- W Europie i na świecie wzrasta liczba chorych na Alzheimera. Jak sytuacja wygląda w województwie świętokrzyskim?

- Według WHO na chorobę Alzheimera choruje ok 1 proc. populacji, w Polsce szacuje się, że jest co najmniej 250 tysięcy chorych. W naszym województwie problem też jest poważny - najprawdopodobniej (szacunkowo) dotyczy 10 tysięcy mieszkańców w Świętokrzyskiem, a może i więcej, bo nie zawsze choroba jest rozpoznana, zwłaszcza w odległych miejscowościach, gdzie jest ograniczony dostęp do lekarzy specjalistów.

- Czy Alzheimer jest uwarunkowany genetycznie? Jak pomóc rodzinie dotkniętej tą chorobą?

- Medycyna do tej pory nie znajduje czynników, które mogłyby ochronić przed chorobą Alzheimera. Rzeczywistość wygląda tak, że choroba może spotkać każdego z nas niezależnie od statusu społecznego i wykształcenia.
Co poradziłbym rodzinie? W pierwszej kolejności zadbanie o siebie i - co chyba najważniejsze - zorganizowanie sobie wsparcia innych osób, gdyż opieka nad chorym jest bardzo wyczerpująca i tak naprawdę doprowadza do dysfunkcji nie tylko samego chorego, ale i jego bliskich.

- Na czym polega działalność stowarzyszenia, którym Pan kieruje?

- Kieleckie Stowarzyszenie Alzheimerowskie powstało w 2009 r. na terenie Domu Pomocy Społecznej im. Jana Pawła II w Kielcach przy ul. Jagiellońskiej 76. Inicjatorami powstania byli lek. med. neurolog Elżbieta Jasińska oraz ja. Stowarzyszenie zrzesza personel pielęgniarski i pomocniczo-opiekuńczy wydzielonego działu dla chorych mieszkańców na chorobę Alzheimera oraz innych pracowników Domu Pomocy Społecznej, rodziny chorych, sympatyków. Zadaniem stowarzyszenia jest niesienie pomocy osobom z chorobą Alzheimera i zaburzeniami pokrewnymi oraz ich rodzinom, opiekunom. To pomoc medyczna, pielęgniarsko-opiekuńcza, socjalna, materialna, prawna, psychologiczna i duchowa. Obejmuje ona czas choroby, umierania i żałoby. Stowarzyszenie przewiduje m.in. organizowanie spotkań edukacyjno-integracyjnych dla opiekunów, rodzin i zatrudnionego personelu, propagowanie tematyki związanej z socjalnymi i medycznymi problemami typowymi dla choroby Alzheimera. Ważną sprawą jest upowszechnianie wiedzy o pożytkach płynących z jak najwcześniejszej diagnozy i uczulanie na ten problem nie tylko potencjalnych pacjentów, ale i lekarzy.
Jedna z ostatnich inicjatyw naszego stowarzyszenia to konferencja naukowa „Choroba Alzheimera - uczmy się pomagać”, która odbyła się 21 września. Wygłoszone referaty dotyczyły m.in. cierpienia i godności człowieka w chorobie Alzheimera, problemów psychospołecznych osób w starszym wieku na przykładzie chorych z chorobą Alzheimera, metod walidacji gerontologicznej według Naomi Feil (jako strategii efektywnej komunikacji z seniorami demencyjnymi). Była także mowa o specyfice dziennego wsparcia podopiecznych z chorobą Alzheimera na przykładzie Środowiskowego Domu Samopomocy w Kielcach, dietach i niedożywieniu, o specyfice działań pielęgniarskich i postępowaniu pielęgniarskim w profilaktyce i leczeniu zwiększonego ryzyka złamań u chorych na chorobę Alzheimera.