Wszystko zaczęło się od ogłoszenia przez Muzeum Armii Krajowej im. gen. Emila Fieldorfa „Nila” w Krakowie kolejnej edycji konkursu „Zachować dla przyszłych pokoleń”. Inicjatywa realizowana w ramach Małopolskiego Programu Edukacji Patriotycznej i Obywatelskiej polegała na odszukaniu miejsc związanych z walką o niepodległość Polski i zainteresowaniu młodzieży szkolnej historią swojej najbliższej okolicy i rolą, jaką odegrała ich mała ojczyzna.

Do konkursu stanęły uczennice Marlena Madej i Justyna Komperda, które pod opieką nauczycielki Marioli Świerczek-Karoń odnalazły mogiłę 11 osób straconych w 1943 r. w Czarnym Lesie. Gimnazjalistki z Dłużca w konkursie zajęły I miejsce, a swoją pracą zainspirowały lokalną społeczność nie tylko do przypomnienia historii, ale i odnowienia tego miejsca.

Wydarzenia, które upamiętnia pomnik, miały miejsce podczas okupacji hitlerowskiej w 1943 r., kiedy Niemcy przeprowadzili drugą pacyfikację miejscowości Łany Podleśne (obecnie Łany Średnie). Jak opowiadali naoczni świadkowie, m.in. Roman Postkard, kilka osób oskarżonych o pomoc partyzantom zostało zatrzymanych, okrutnie torturowanych i wywiezionych do Czarnego Lasu, gdzie ich zamordowano. - Udało nam się ustalić nazwiska 8 poległych. Byli to: Anastazja, Jan, Edward i Piotr Kasperczyk, Maria, Wanda i Adam Gacek oraz Irena Szota - stwierdza sołtys Dłużca Marian Barczyk. - Skazani nie mieli szans na ratunek. Partyzanci przebywający w pobliskich, wolbromskich lasach nie zdołali przyjść im z pomocą - ze łzami w oczach opowiada świadek tamtych wydarzeń Roman Postkard. W celu upamiętnienia tamtych wydarzeń, na miejscu mordu, z inicjatywy rodzin poległych powstał w 1944 r. pomnik. - Przyszłyśmy tu z koleżanką i zobaczyłyśmy tę mogiłę w strasznym stanie. Bardzo było nam przykro i postanowiłyśmy coś zrobić - opowiadają laureatki konkursu Justyna i Marlena. Po zapoznaniu się z historią tego miejsca, odwiedzeniu najstarszych mieszkańców wsi i odszukaniu żyjącego świadka egzekucji doprowadziły do odnowienia tego miejsca. Przy zaangażowaniu wielu ludzi dobrej woli, m.in. Lidii Gądek - posłanki na Sejm RP, Jana Łaksy - burmistrza miasta Wolbrom, Romana Jurzyukowskiego z Nadleśnictwa Olkusz, Mariana Barczyka - sołtysa wsi Dłużec, Krzysztofa Szczepankiewicza - dyrektora Zespołu Szkół w Dłużcu, duchowieństwa, sponsorów i życzliwych osób udało się odsłonić i poświęcić nowy pomnik.

- Nawet w najśmielszych marzeniach nie przypuszczałem, że będę mógł uczestniczyć w takiej uroczystości. To ogromny sukces nie tylko dziewcząt, ale i całej społeczności lokalnej - cieszył się pomysłodawca i organizator konkursu Robert Springwald.

Na uroczystość, która odbyła się 25 maja, przybył biskup pomocniczy diecezji sosnowieckiej Piotr Skucha, który odprawił Mszę św. w intencji poległych. Przy tej okazji poświęcił w kościele odnowiony ołtarz św. Mikołaja oraz nowy żyrandol i schody prowadzące do świątyni. Następnie w Czarnym Lesie odbyło się odsłonięcie i poświęcenie pomnika, złożenie kwiatów przez przybyłe delegacje oraz krótka inscenizacja w wykonaniu uczniów Gimnazjum. Dalsza część spotkania miała miejsce w szkole, gdzie odbyła się uroczysta akademia. W swych wystąpieniach goście nie kryli wzruszenia i podkreślali ogrom wykonanej pracy dla tego szczytnego celu, który pozwoli ocalić od zapomnienia fakty z historii naszej ojczyzny. Takie inicjatywy z pewnością jednoczą wiele osób, ale jednocześnie są wspaniałą lekcją historii i patriotyzmu dla młodych pokoleń.